Castellina in Chianti ontdekken: wijn, middeleeuwen en Toscaanse heuvels

Stel je voor: een smal straatje met okerkleurige gevels, de geur van Sangiovese die uit een openstaande cantina drijft, en voor je een panorama over eindeloze heuvels met wijnranken. Castellina in Chianti is zo'n dorp dat je ongewild vertraagt. Gelegen op een heuvelrug op de grens tussen de provincies Siena en Florence, midden in het Chianti Classico-gebied, combineert het een sterk middeleeuwse sfeer met een levende cultuur van wijn, ambacht en lokale keuken.

Vanuit hu Norcenni Girasole Village rij je er in circa 35 minuten naartoe – genoeg voor een ontspannen dagtrip met de auto. Neem de tijd: Castellina verdient meer dan een snelle doorkijk.

De Via delle Volte: de verborgen tunnel van Castellina

De middeleeuwse gewelven van de Via delle Volte in Castellina in Chianti

Als je vanuit de centrale Via Ferruccio even afslaat, stap je een andere wereld binnen. De Via delle Volte is een overdekte passage die langs de binnenkant van de middeleeuwse stadsmuur loopt – grotendeels ondergronds en zeker een van de meest karakteristieke plekken van het dorp. Wat ooit een open weg was, werd in de loop der eeuwen bebouwd en overdekt, waardoor het uitgroeide tot een smalle gewelvengang met aan weerszijden winkeltjes, enoteche en ateliers.

Als het buiten broeierig heet is, biedt de Via delle Volte een welkome verfrissing. De stenen wanden houden de temperatuur aangenaam laag, en de sfeer is er heerlijk rustig – zeker vroeg in de ochtend of na de siesta.

Wat te doen en kopen onder de gewelven

Langs de Via delle Volte vind je kleine enoteche waar je een glas lokale Chianti Classico kunt bestellen terwijl je uitkijkt op de boog van de tunnel. Tussen de wijnwinkels in zitten ook ambachtsateliers en winkels met lokale producten – wilde-zwijnsalami, pecorino toscano en handgemaakte keramiek. De zaterdagmarkt op de Via Ferruccio (van 08:00 tot 13:00 uur) is een goed moment om de levendigheid van het dorp te proeven en verse producten mee te nemen.

De Rocca van Castellina en het Museo Archeologico del Chianti

De middeleeuwse toren van de Rocca di Castellina in Chianti

De Rocca di Castellina staat op de centrale Piazza del Comune en is het meest herkenbare gebouw van het dorp. De massieve toren met kantelen dateert uit de 14e eeuw en werd door de Florentijnen gebouwd als vooruitgeschoven post in hun voortdurende machtsstrijd met Siena. Vandaag herbergt de vesting het Museo Archeologico del Chianti Senese – een kleinschalig maar interessant museum dat het verhaal vertelt van de regio van de bronstijd tot de Etruskische periode.

Het parcours loopt door vier zalen en eindigt op het bovenste wandelpad van de toren. Vanuit hier zie je de daken van Castellina en de omliggende heuvels van het Chianti in één oogopslag – een zicht dat je moeiteloos begrijpt waarom dit dorp strategisch zo belangrijk was.

Openingstijden en toegangsprijs Museo Archeologico del Chianti

Volgens de officiële website van de gemeente Castellina is het museum geopend van 1 april t/m 31 oktober, dagelijks van 10:00 tot 18:00 uur. De toegangsprijs bedraagt €5 (volledig tarief) en €3 (gereduceerd). Het museum is toegankelijk voor mensen met een motorische beperking dankzij een lift naar de bovenverdieping.

Adres: Piazza del Comune 17-18, Castellina in Chianti | Tel: +39 0577 742090

Tumulo di Montecalvario: Etruskisch grafmonument vlak bij het dorp

Het Etruskische grafmonument Tumulo di Montecalvario bij Castellina in Chianti

Aan de rand van het dorp, langs de provinciale weg richting Siena, staat het Tumulo di Montecalvario: een indrukwekkend Etruskisch grafmonument met een diameter van 50 meter, bestaande uit vier ondergrondse grafkamers die dateren uit de 7e–6e eeuw voor Christus. De bijzondere oriëntatie – elk graf wijst naar een windrichting – en de rijke grafgiften die hier gevonden werden (nu deels in de Rocca te bewonderen) maken dit een van de belangrijkste Etruskische vindplaatsen in Toscane.

Het grafmonument is vrij toegankelijk en ligt op korte loopafstand van het centrum. Combineer de bezoeken: eerst de Rocca en het museum, dan een wandeling naar het tumulus. Samen neem je er een halve ochtend voor.

Wijnproeverij in Castellina in Chianti: de beste kelders

Wijnglazen gevuld met Chianti Classico voor een uitzicht over de Toscaanse heuvels

Het gebied rondom Castellina is het hart van de Chianti Classico DOCG – de meest gerenommeerde wijndenominatie van Toscane. De druivensoort Sangiovese domineert hier, met als resultaat wijnen die zowel fris als complex zijn, met karakteristieke kersennoten en een droge afdronk. Of je nu een lichte kennismaking wil of een uitgebreide kelderrondleiding met maaltijd: de aanbieders in en rondom Castellina lopen uiteen van rustig en kleinschalig tot uitgebreid en didactisch.

Reken gemiddeld op circa €20–€45 per persoon voor een standaard proeverij met rondleiding. Boek altijd vooraf – zeker in het hoogseizoen.

Antiche Tenute Squarcialupi – historische kelders in het stadscentrum

Op Via Ferruccio 28, midden in het historische centrum van Castellina, bevinden zich de kelders van Palazzo Squarcialupi. De kelders dateren uit de 15e eeuw en zijn onderdeel van een historische wijnboerderij die nog steeds actief is. Een rondleiding door de cantina en een begeleide proeverij van vier Chianti Classico's – vergezeld van Toscaanse snacks – kost vanaf €20 per persoon. Reserveer twee dagen van tevoren via hun website.

Castello di Fonterutoli – familie Mazzei en drie eeuwen wijn

Enkele kilometers buiten Castellina richting Siena ligt het Castello di Fonterutoli, eigendom van de familie Mazzei. Dit landgoed heeft meer dan 600 jaar wijngeschiedenis en produceert wijnen die internationaal hoog staan aangeschreven. Naast klassieke kelderrondleidingen zijn er ook wandelingen door de wijngaarden en uitgebreidere proevarrangementen met lunch. Adres: Via Ottone III, Loc. Fonterutoli, 53011 Castellina in Chianti | Tel: +39 0577 741385.

Concadoro – biologische wijnproeverij met terrasview

Wie de voorkeur geeft aan biologisch geteelde wijn, vindt een geweldige plek bij Azienda Agricola Concadoro. De proevertafel staat op een terras met uitzicht over de wijngaarden en het Concadoro-meer. De proeverij wordt begeleid door een sommelier en omvat Chianti Classico in diverse labels – van basiswijn tot Gran Selezione – gecombineerd met lokale salumi, kaas en brood. Een zeldzame combinatie van sfeer, kwaliteit en authenticiteit.

Kerk van San Salvatore: middeleeuws hart van het dorp

De gevel van de Chiesa del Santissimo Salvatore in Castellina in Chianti

Aan het einde van de Via Ferruccio, vlak bij de Rocca, staat de Chiesa del Santissimo Salvatore. De kerk werd na de Tweede Wereldoorlog herbouwd in neoromanaanse stijl en herbergt twee bijzondere elementen: een fresco van Lorenzo Bicci met de Madonna en Kind, en een houten beeld uit de renaissance. De ingang is vrij en de kerk is doorgaans open in de ochtend- en vroege middaguren. Een korte stop (10–15 minuten) is zeker de moeite waard.

Zaterdagmarkt en lokaal winkelen

Elke zaterdagochtend van 08:00 tot 13:00 uur is er een wekelijkse markt langs de Via Ferruccio. Je vindt er lokale kazen, verse groente, olijfolie van omliggende boerderijen, en af en toe ambachtelijke kramen. Het is de beste manier om te begrijpen hoe het dorp leeft buiten het toeristenseizoen.

In de winkels langs de Via Ferruccio en in de Via delle Volte vind je verder: Enoteca Antiquaria, waar meer dan 15.000 wijnflessen liggen opgeslagen – sommige met een leeftijd van meer dan 100 jaar. Naast wijn zijn er gespecialiseerde winkels voor salumi (met name de lokale wilde-zwijnsalami), olijfolie en handgemaakte keramiek.

Eten in Castellina: van trattoria tot wijnkeuken

De eetcultuur in Castellina sluit aan bij de rest van het Chianti: eerlijk, seizoensgebonden en altijd met een goede fles op tafel. De meeste restaurantjes bevinden zich langs de Via Ferruccio en in de zijstraatjes van het centrum.

Typische gerechten die je hier tegenkomt zijn pappardelle al cinghiale (brede pasta met wilde-zwijnsaus), bistecca alla fiorentina (T-bone steak van Chianina-rund) en ribollita (een stevige broodsoep met wintergroenten). De meeste trattorie bieden een vaste dagschotel aan voor de lunch – een snelle, voordelige optie als je de ochtend gevuld hebt met wijnproeverijen en musea. Reserveer voor de avond, zeker in mei, juni, september en oktober.

Wie na een proeverij nog een volledige maaltijd wil, kan terecht bij de Taverna Squarcialupi (Via Ferruccio, naast de cantina) – een eetgelegenheid van hetzelfde huis als de wijnen die je net hebt gedronken.

Wat te doen in de omgeving van Castellina in Chianti

Panoramisch uitzicht over de heuvels en wijngaarden van het Chianti Classico

Castellina ligt centraal in een gebied vol interessante bestemmingen. In een straal van 30 kilometer van het dorp vind je een combinatie van middeleeuwse borghi, invloedrijke steden en pittoreske wijnroutes.

Greve in Chianti en Radda in Chianti

Greve in Chianti (circa 13 km ten noorden) is de informele hoofdstad van het Chianti Classico-gebied. Het centrale Piazza Matteotti wordt omgeven door arcades vol met enoteche en winkels. Op donderdag is er markt. Radda in Chianti (circa 17 km ten oosten) is wat rustiger en kleinschaliger, met een mooi historisch centrum en uitstekende restaurants. Beide dorpen lenen zich perfect voor een rondreis per auto langs de SR222 – de befaamde Chiantigiana, een van de mooiste landbouwwegen van Toscane.

Siena en Florence als dagtrip

Siena ligt op circa 17 km van Castellina (25 minuten rijden) – een van de best bewaarde middeleeuwse steden van Europa met de beroemde Piazza del Campo als absolute topper. Florence is wat verder (circa 50 km, 55 minuten), maar goed te combineren als je een dag reserveert voor musea, de Duomo en Ponte Vecchio. Vanuit hu Norcenni Girasole Village is Florence zelfs nog dichterbij, op circa 35 km.

Wanneer Castellina in Chianti bezoeken: het beste seizoen

De lente (april–juni) is ideaal voor een bezoek aan Castellina. Het landschap staat vol bloemen en kruiden, de temperaturen zijn aangenaam (15–22°C) en de drukte is nog beheersbaar. Wandelpaden rondom de wijngaarden zijn op hun best.

De herfst (september–oktober) is het seizoen van de wijnoogst – de vendemmia. Op de meeste kantines kun je dan de oogst en het persen meemaken. De kleuren in de wijngaarden zijn spectaculair en de temperaturen aangenaam koel.

De zomer (juli–augustus) is de drukste periode. De Via delle Volte biedt verkoeling, maar plan bezoeken aan museums en restaurants vroeg op de dag. Reserveer altijd vooruit in het hoogseizoen.

De winter (november–maart) is rustig en authentiek. Veel cantines zijn beperkt geopend, maar de sfeer is intiem. Als je van weinig toeristen houdt en op zoek bent naar een echt lokaal gevoel, is dit een verborgen seizoen om te ontdekken.